LONDON AND OXFORD GROUP

Reviews, News and Commentary in Other Languages

Brits cadeautje voor jarige euro

Book review by Roel Janssen - published on 05/03/2009 in NRC Handelsblad

De euro bestaat tien jaar. In de financiële crisis waarin Europa is gedompeld, wordt de gemeenschappelijke munt door velen als een anker voor stabiliteit beschouwd. Zonder euro zou Europa, net als in de jaren tachtig en negentig, worden verscheurd door muntspeculaties. Maar, net als ten tijde van het Europese wisselkoersmechanisme, ontstaan onder druk van de crisis, opnieuw spanningen tussen de sterke en de zwakke landen in het eurogebied.

Voorstanders van de euro, betoogt David Marsh, noemen de Europese munt een succesverhaal. Sceptici vinden de Economische en Monetaire Unie (EMU) een politiek gedreven proces dat de nationale soevereiniteit heeft uitgehold en er niet in is geslaagd om de nationale economieën tot één muntgebied te maken. De euro is geen oplossing gebleken voor de structurele, economische tekortkomingen in de deelnemende landen.

David Marsh, een voormalige Financial Times-journalist en tegenwoordig werkzaam in de Londense City, geldt als een expert. Met Britse afstandelijkheid, maar zonder Britse scepsis, beschrijft hij in The Euro hoe de EMU na een lange voorgeschiedenis tot stand is gekomen. Voor zijn boek heeft Marsh toegang gekregen tot archieven van de Duitse Bundesbank en de Franse Banque de France. Daar las hij vertrouwelijke verslagen van de onderhandelingen. Verder heeft hij meer dan honderd direct betrokkenen – ministers van Financiën en Buitenlandse Zaken, centralebankpresidenten, premiers en een president – geïnterviewd. Tegen een achtergrond van politieke en monetaire rivaliteiten, intriges en compromissen schetst hij hoe de euro tot stand kwam.

Zo beschrijft Marsh alsof hij erbij zat de ruzies tussen bondskanselier Kohl en president Mitterrand na de Duitse hereniging, de botsingen tussen de president van de Bundesbank en de Britten ten tijde van the battle of the pound in 1992 en de paniek rond de speculatieve aanvallen op de Franse frank in 1992/93. Bij deze aanvallen op de frank greep de hoogste politiek op cruciale momenten in. Bondskanselier Kohl gaf persoonlijk opdracht aan Schlesinger, de president van de Bundesbank, om de Fransen tegemoet te komen. Dat was in strijd met de gekoesterde onafhankelijkheid van de Bundesbank. Marsh heeft hiervoor, als eerste, de bevestiging gevonden.
Met recht prijst George Soros het boek op het omslag aan als „the stuff of a political thriller”.

Een belangrijk politiek motief voor de invoering van de euro was de wens van met name Frankrijk om de monetaire dominantie van de Duitse Bundesbank te beteugelen en om Duitsland na de Duitse hereniging van 1989 in Europa niet te machtig te laten worden. Volgens Marsh is het tegendeel gebeurd. De Europese Centrale Bank in Frankfurt heeft dezelfde onafhankelijkheid als de Bundesbank, de Duitse economie is na de jaren van stagnatie door de hereniging weer de sterkste van Europa, het Duitse stabiliteitsbeleid (lage inflatie, vasthouden aan begrotingsdiscipline, geen politieke inmenging in het monetaire beleid) is de standaard voor Europa geworden.

De Europese monetaire samenwerking is altijd een kwestie geweest van Frankrijk en Duitsland, met een belangrijke bijrol voor Nederland als steunpilaar van Duitsland. Een enkele keer speelde Nederland een sleutelrol, zoals in de ruzie (in 1997) over de benoeming van Wim Duisenberg als eerste president van de Europese Centrale Bank. Ook in 1992 speelde Nederland een rol. Marsh citeert een vertrouwelijke brief die premier Lubbers in januari 1992 aan bondskanselier Kohl schreef, waarin Lubbers aandrong op verlaging van de Duitse rente. Kohl negeerde de brief en De Nederlandsche Bank bood later verontschuldigingen aan over de ongebruikelijke stap van Lubbers.

Marsh laat de Europese monetaire samenwerking beginnen in 1948, met de invoering van de D-Mark in West-Duitsland. Alle hoogte- en dieptepunten die zich sindsdien hebben voorgedaan, komen in The Euro aan bod. De tienjarige euro had geen mooier cadeau kunnen krijgen. Download article

Back to main page

For further details including book purchases, bulk copies and news on book launch events, please contact:

Wiebke Räber, London and Oxford Group, + 44 (0)20 7796 9911, wiebke.raeber@londonandoxford.com

For all other questions about the book, including reviews, please contact:

For English edition: Katie Harris, Yale University Press, + 44 (0)20 7079 4900, katie.harris@yaleup.co.uk

For German edition: Dagmar Landgrebe, Murmann Verlag, +49 (0)40 3980 8313, landgrebe@murmann-verlag.de